"Tuyển thực tập sinh có giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí?" Đây có lẽ là một trong những quan điểm phổ biến nhất khi nói về tuyển dụng thực tập sinh. Nhiều doanh nghiệp xem intern là nguồn nhân lực chi phí thấp, trong khi không ít sinh viên lại cho rằng mức trợ cấp thực tập quá thấp đồng nghĩa với việc bị "bóc lột". Thực tế, cả hai góc nhìn đều đang bỏ qua bản chất của một chương trình thực tập (Internship Program). Với doanh nghiệp, tuyển intern chưa bao giờ là bài toán tiết kiệm ngân sách, mà là một khoản đầu tư dài hạn để xây dựng Talent Pool, phát triển đội ngũ kế cận và tối ưu chiến lược nhân sự.

Vì sao doanh nghiệp và thực tập sinh đều đang hiểu sai?

Điều thú vị là đây là một trong số rất ít chủ đề mà cả doanh nghiệp lẫn ứng viên đều có chung một suy nghĩ: tuyển thực tập sinh là để tiết kiệm chi phí.

Chỉ khác ở chỗ, mỗi bên đang nhìn vấn đề theo một hướng khác nhau.

Với nhiều sinh viên, mục tiêu đi thực tập là được học việc, tích lũy kinh nghiệm và chuẩn bị cho công việc chính thức sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, câu hỏi đầu tiên khi nhìn vào JD vẫn thường là:

"Lương thực tập bao nhiêu?"

Điều đó hoàn toàn dễ hiểu.

Nhưng cũng chính từ đây xuất hiện một sự nhầm lẫn khá lớn.

Thực tập vốn không phải một mối quan hệ lao động được xây dựng trên mục tiêu tạo ra năng suất ngay lập tức. Giá trị lớn nhất mà doanh nghiệp mang lại là môi trường học tập, quy trình làm việc thực tế, người hướng dẫn và cơ hội chuyển đổi thành nhân viên chính thức.

Khoản doanh nghiệp chi trả, nếu có, đúng hơn nên được hiểu là trợ cấp thực tập, nhằm hỗ trợ chi phí đi lại, ăn uống hoặc sinh hoạt trong thời gian thực tập.

Khi kỳ vọng về "mức lương" và giá trị thực của chương trình thực tập không gặp nhau, nhiều bạn trẻ dễ hình thành suy nghĩ:

"Doanh nghiệp đang tận dụng lao động giá rẻ."

Đó là góc nhìn của ứng viên.

Điều đáng nói hơn là rất nhiều doanh nghiệp cũng đang có suy nghĩ tương tự, chỉ khác ở chiều ngược lại.

Tuyển dụng thực tập sinh không phải để giảm chi phí nhân sự

Không ít doanh nghiệp xây dựng kế hoạch tuyển dụng bằng cách liên tục tuyển các khóa thực tập sinh mới.

Lý do rất đơn giản. Chi phí trợ cấp thấp hơn nhân viên chính thức. Không phải đóng đầy đủ các khoản phúc lợi.

Dễ thay thế khi hết kỳ thực tập. Thoạt nhìn, đây giống như một cách tối ưu ngân sách. Nhưng nếu nhìn dưới góc độ quản trị nhân sự, đây lại là phép tính chưa đầy đủ. Một thực tập sinh gần như không thể tạo ra giá trị ngay từ ngày đầu tiên.

Doanh nghiệp phải dành thời gian onboarding, đào tạo quy trình, hướng dẫn nghiệp vụ, sửa lỗi và theo dõi tiến độ. Trong nhiều tuần đầu tiên, chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra thường lớn hơn rất nhiều so với giá trị mà intern tạo ra.

Nói cách khác, khi tuyển một thực tập sinh, doanh nghiệp đang mua tương lai để tối ưu hiện tại.

Đó là lý do những doanh nghiệp có chiến lược nhân sự bài bản luôn xem Internship Program là một khoản đầu tư chứ không phải một cách tiết kiệm chi phí.

Giá trị lớn nhất của chương trình Internship nằm ở Talent Pool

Nếu bỏ qua những câu khẩu hiệu như "đồng hành cùng thế hệ trẻ" hay "đóng góp cho cộng đồng", thì bản chất của tuyển dụng thực tập sinh vẫn là một chiến lược kinh doanh.

Doanh nghiệp đang xây dựng một Talent Pool.

Thay vì cạnh tranh trực tiếp trên thị trường để giành những nhân sự đã có kinh nghiệm với mức lương ngày càng cao, doanh nghiệp chủ động phát hiện và nuôi dưỡng nhân tài từ rất sớm.

Khi một thực tập sinh trải qua ba đến sáu tháng làm việc, doanh nghiệp sẽ hiểu rất rõ về năng lực, thái độ, khả năng học hỏi và mức độ phù hợp với văn hóa.

Đó là những dữ liệu mà một buổi phỏng vấn kéo dài một giờ gần như không bao giờ có được.

Vì vậy, Internship chính là giai đoạn "phỏng vấn kéo dài" với chi phí tối ưu nhất.

Thực tập là giai đoạn sàng lọc Fresher hiệu quả nhất

Một bản CV đẹp chưa chắc phản ánh đúng năng lực.

Một buổi phỏng vấn thành công cũng chưa chắc dự đoán được hiệu quả làm việc.

Trong khi đó, ba tháng thực tập sẽ trả lời gần như đầy đủ mọi câu hỏi.

Intern có chủ động hay không?

Khả năng tiếp thu nhanh đến đâu?

Có chịu được áp lực công việc?

Có phù hợp với văn hóa công ty?

Nếu phù hợp, doanh nghiệp gần như có ngay một nhân viên mới mà không phải bắt đầu lại toàn bộ quy trình tuyển dụng.

Nếu không phù hợp, hai bên kết thúc chương trình thực tập một cách nhẹ nhàng mà không phát sinh nhiều ràng buộc.

Đó là lý do rất nhiều doanh nghiệp lớn xem Internship là giai đoạn đầu tiên của Recruitment Pipeline.

Thực tập sinh giúp xây dựng văn hóa doanh nghiệp từ đầu

Một nhân sự đã làm việc nhiều năm ở công ty khác thường mang theo quy trình, thói quen và tư duy cũ.

Điều đó không xấu.

Nhưng đôi khi lại khiến quá trình chuyển đổi trở nên khó khăn hơn.

Trong khi đó, thực tập sinh gần giống như một "trang giấy trắng".

Các bạn tiếp cận văn hóa doanh nghiệp ngay từ những ngày đầu bước vào thị trường lao động.

Nếu doanh nghiệp có hệ thống đào tạo tốt, đây sẽ là nhóm nhân sự hiểu quy trình nhanh nhất, thích nghi nhanh nhất và thường có mức độ gắn kết cao hơn sau khi trở thành nhân viên chính thức.

Đó cũng là lý do nhiều doanh nghiệp công nghệ và tập đoàn đa quốc gia đầu tư rất mạnh vào các chương trình Management Trainee hay Internship.

Một lợi ích mà nhiều doanh nghiệp bỏ quên: đào tạo Leader

Đây có lẽ là giá trị ít được nhắc đến nhất. Khi có thực tập sinh, Senior không chỉ làm chuyên môn. Họ bắt đầu học cách giao việc. 

- Học cách hướng dẫn.

- Học cách phản hồi.

= Học cách đánh giá hiệu suất.

Đó chính là những kỹ năng cốt lõi của một Team Leader.

Một Senior giỏi chưa chắc trở thành Leader giỏi. Nhưng một Senior từng dẫn dắt nhiều khóa thực tập sinh sẽ có cơ hội rèn luyện Leadership trong môi trường ít rủi ro hơn rất nhiều.

Intern vì thế không chỉ được đào tạo. Họ cũng đang góp phần đào tạo thế hệ quản lý tiếp theo của doanh nghiệp.

Chi phí thật sự của một thực tập sinh lớn hơn nhiều người nghĩ

Điều khiến nhiều doanh nghiệp bất ngờ là khoản trợ cấp thực tập đôi khi chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng chi phí.

Doanh nghiệp còn phải đầu tư thiết bị làm việc, tài khoản phần mềm, email doanh nghiệp, chi phí tuyển dụng, onboarding và đặc biệt là thời gian của Mentor.

Nếu một Senior nhận mức lương khoảng 20 triệu đồng mỗi tháng và dành trung bình hai đến ba giờ mỗi ngày để hướng dẫn intern, thì chi phí cơ hội doanh nghiệp phải trả đã lên tới hàng triệu đồng mỗi tháng.

Đó là chưa kể những rủi ro về bảo mật dữ liệu, quyền truy cập hệ thống, sai sót khi làm việc với khách hàng hay ảnh hưởng đến thương hiệu tuyển dụng nếu chương trình thực tập không được quản trị tốt.

Nói cách khác, intern chưa bao giờ là nguồn lao động "miễn phí".

Họ là một khoản đầu tư có tỷ suất sinh lời rất cao nếu doanh nghiệp có chiến lược đúng.

Kết luận

Tuyển dụng thực tập sinh không phải là chiến lược cắt giảm chi phí. Đó là chiến lược đầu tư vào nguồn nhân lực tương lai.

Một doanh nghiệp có thể tiết kiệm vài triệu đồng bằng cách không tuyển intern. Nhưng họ cũng có thể đánh mất những nhân sự xuất sắc nhất của mình vào tay đối thủ chỉ sau vài năm.

Ngược lại, những doanh nghiệp biết xây dựng Talent Pool, đầu tư vào Internship Program và phát triển đội ngũ Mentor sẽ sở hữu một lợi thế cạnh tranh rất khó sao chép: nguồn nhân lực được đào tạo từ chính văn hóa và quy trình của doanh nghiệp.

Thực tập sinh không phải là "lao động giá rẻ". Họ là khoản đầu tư dài hạn vào tương lai của doanh nghiệp. Câu hỏi không còn là "có nên tuyển intern hay không", mà là "doanh nghiệp đã sẵn sàng đầu tư để chương trình thực tập tạo ra giá trị hay chưa?".